പി സായ്‌നാഥ് / കെ.കെ. ഷാഹിന

കെ.കെ. ഷാഹിന : സായ്നാഥ്  വളരെ ബഹുമുഖനായ പത്രപ്രവർത്തകനാണ്.  ഇന്ത്യയിലെ വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നും പല ഭാഷകളിലും ആളുകളുമായി  സംവദിക്കുകയും വാർത്തകൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട് വൈഎൽഎഫിലേക്ക് വന്നതിന് ആദ്യമേ നിങ്ങളോട് നന്ദി പറയുന്നു. ആദ്യം ഒരു വ്യക്തിഗത അനുഭവം പങ്കിടാനാണ് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. ആദ്യമായി 2008 ൽ ആണ് ഞാൻ ഡോക്ടർ സായ്‌നാഥിനോട് സംസാരിക്കുന്നത്. അന്ന് ഞാൻ ടെലിവിഷൻ ജേർണലിസം ഉപേക്ഷിച്ച് ഇടവേളയെടുത്ത സമയമായിരുന്നു. ഞാൻ തിരികെ പത്രപ്രവർത്തനത്തിലേക്ക് വരുന്നില്ലെന്ന് കരുതിയിരുന്ന സമയം. അന്ന് ഞാൻ ഒരു NGO യിൽ പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയായിരുന്നു. അതിന്റെ ഭാഗമായിട്ടാണ് ആ എൻജിഒ സംഘടിപ്പിച്ച ഒരു പരിപാടിയിൽ ഡോ. സായ്നാഥിനെ ക്ഷണിച്ചത്. അതിനായി താങ്കളുമായി  ബന്ധപ്പെട്ടപ്പോൾ, താങ്കൾ യു.എസിലോ യു.കെ.യിലോ ആയിരുന്നു. അന്ന്  ഞാൻ താങ്കളോട്  ചോദിച്ചു, “താങ്കളുടെ  പദവി എന്താണ്?’ കാരണം, അന്ന് എനിക്ക് ഉറപ്പില്ലായിരുന്നു താങ്കൾ  ഇപ്പോഴും “ദ ഹിന്ദുവിലെ റൂറൽ അഫയേഴ്സ്’ എഡിറ്റർ ആണോ എന്ന്.  നിങ്ങളുടെ പേരും പദവിയും ശരിയായി തന്നെ ഉപയോഗിക്കണം എന്ന് എനിക്ക് നിർബന്ധമായതുകൊണ്ടാണ് അങ്ങനെ ചോദിച്ചതാണ്. നിങ്ങൾ എനിക്ക് നൽകിയ മറുപടിയാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്റെ ജീവിതത്തെ ഒരു ജേർണലിസ്റ്റ് എന്നുള്ള രീതിയിൽ മാറ്റിമറിച്ചത് . ഡോ: സായ്‌നാഥ്  പകുതി തമാശയായി പറഞ്ഞു, ഏത് ഫാൻസി ടൈറ്റിൽ ആയാലും ഞാൻ ഒരു ഫീൽഡ് റിപ്പോർട്ടർ ആണ്.  അത് എന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഒരു വാട്ടർഷെഡ് നിമിഷമായിരുന്നു. അതിനുശേഷം, ജേർണലിസത്തിലെ പദവികളെക്കുറിച്ചുള്ള  ഈ ഓറയും അലങ്കാരങ്ങളും  ഞാൻ മറക്കാൻ തുടങ്ങി, നിങ്ങൾ ഒരു സീനിയർ എഡിറ്ററാണോ അതോ നിങ്ങൾ ഇത് അല്ലെങ്കിൽ അത് ആണോ എന്നതുപോലെ. അടിസ്ഥാനപരമായി, ഒരു ജേർണലിസ്റ്റ് ഒരു ഫീൽഡ് റിപ്പോർട്ടർ ആണ്. അതിനാൽ, നമുക്ക് ആ പോയിന്റിൽ നിന്ന് ആരംഭിക്കാം?

പി സായ്‌നാഥ്: ഞാൻ പ്രേക്ഷകരോട് ഒരു അഭ്യർത്ഥന നടത്തട്ടെ, കഴിഞ്ഞ രണ്ട് ആഴ്ചകളായി എവിടെയായിരുന്നാലും ഞാൻ ഇത് ചെയ്യുന്നുണ്ട്, ബസ്തയുടെ കൊല്ലപ്പെട്ട ജേർണലിസ്റ്റ് മുകേഷ് ചന്ദ്രയുടെ ഓർമ്മയ്ക്കായി നമുക്ക് ഒരു നിമിഷം എഴുന്നേറ്റു നിന്ന് മൗനം ആചരിക്കാം (നിശബ്ദത) നന്ദി. കൊല്ലപ്പെട്ട മുകേഷ് 32 വയസ് പ്രായമുള്ള ഒരു യുവാവായിരുന്നു. എന്റെ പുതിയ പുസ്തകവുമായി ഞാൻ ചുറ്റിക്കറങ്ങുമ്പോൾ ഞാൻ അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിപരമായി കാണാൻ ഇടയായി. ബസ്തയിൽ വച്ചാണ് കണ്ടുമുട്ടിയത് അദ്ദേഹം അന്ന് യൂട്യൂബ് ചാനലിനുവേണ്ടി എന്നെ അഭിമുഖം ചെയ്യുകയുണ്ടായി. നിങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ ഉള്ള ചോദ്യങ്ങളുമായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൊലപാതകം വളരെ പ്രസക്തമാണ്. ഇത് ഒരു ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരമാണ്.

കെ.കെ. ഷാഹിന : അതെ, തീർച്ചയായും. ഞാൻ  ഡോ. സായ്നാഥിനോട് ഇന്ത്യയിലെ പത്രപ്രവർത്തനത്തിന്റെ നിലവിലെ സാഹചര്യത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കാമെന്ന്  വിചാരിക്കുകയായിരുന്നു. അത് പിന്നീട് ചോദിക്കാം. ഞാൻ ആദ്യം പറഞ്ഞതുപോലെ, ഇന്ത്യയിലെ ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള റിപ്പോർട്ടിംഗ് സംബന്ധിച്ച് ഇപ്പോഴത്തെ അവസ്ഥ എന്താണ്, പ്രത്യേകിച്ച് ലെഗസി മീഡിയയും ഡിജിറ്റൽ മീഡിയയും പരിഗണിക്കുമ്പോൾ?പ്രത്യേകിച്ച്, നിങ്ങളുടെ പ്ലാറ്റ്ഫോമായ പരി (PARI)യിലൂടെയോ അല്ലെങ്കിൽ സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനികളെക്കുറിച്ചുള്ള നിങ്ങളുടെ പുതിയ പുസ്തകത്തിലൂടെയോ, ഗ്രാമഭാരതത്തെ, അതിലെ ജനങ്ങളെ, പത്രപ്രവർത്തകനായ പി.സായ്നാഥ് കൊണ്ടുവരുന്നു. അവർ ലെഗസി മീഡിയയിൽ എവിടെയുണ്ട്? അവർ അവിടെ നിന്ന് ഇല്ലാതായതിന്റെ കാരണം എന്താണ്?”

പി സായ്‌നാഥ്: സത്യത്തിൽ, അവർ ലെഗസി മീഡിയയിൽ നിന്ന് ഇല്ലാതായെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നില്ല. എന്റെ വിശ്വാസം, ഏറ്റവും മോശമായ പത്രങ്ങളിലും ചാനലുകളിലും പ്രവർത്തിക്കുന്ന നൂറുകണക്കിന് പ്രഗത്ഭരായ  പത്രപ്രവർത്തകരുണ്ടെന്നതാണ്. എന്നാൽ, അവർക്ക് പ്രസിദ്ധീകരിക്കാനുള്ള സൗകര്യമോ സ്വാതന്ത്ര്യമോ ഇല്ല. മാധ്യമങ്ങളെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾ ചോദിക്കാൻ പോകുന്ന കാര്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന മൂന്ന് അടിസ്ഥാന കാര്യങ്ങൾ ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഒന്നാമത്: പ്രസ് സ്വാതന്ത്ര്യത്തെക്കുറിച്ച്. ആയിരം സെമിനാറുകൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും ഞാൻ തുടർച്ചയായി വാദിക്കുന്നത്, ഇത് മാധ്യമ സ്വാതന്ത്രം  അല്ല, ഇത് പണസ്lഞ്ചിയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം (freedom of the purse) ആണെന്നാണ്. അതായത് പണം തന്നെയാണ് പ്രധാനമായ കാര്യം. പത്രപ്രവർത്തനത്തെയും മാധ്യമങ്ങളെയും പണം എന്ന കോണിൽ നിന്നുകൊണ്ടാണ് നോക്കേണ്ടത്. 1980കളിൽ സംഭവിച്ച ഏറ്റവും അടിസ്ഥാനപരമായ മാറ്റം ശ്രദ്ധിക്കുക: പത്രപ്രവർത്തനവും മാധ്യമങ്ങളും രണ്ട് വ്യത്യസ്ത അസ്തിത്വങ്ങളായി മാറി. മാധ്യമങ്ങൾ അതിനാൽ സ്ഥാപിതമായവയാണ്ചാനലുകൾ, പോർട്ടലുകൾ, പത്രങ്ങൾ, റേഡിയോ സ്റ്റേഷനുകൾ, എഫ്എം സ്റ്റേഷനുകൾ, ഇവയാണ് മാധ്യമങ്ങൾ. അവ ലാഭത്തിന്റെയും ലാഭപ്രേരിതമായിട്ടുള്ളതിന്റെയും അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. പത്രപ്രവർത്തനം അങ്ങനെ അല്ല. അത് ഞാനും നിങ്ങളും ജീവിക്കാനായി നടത്തുന്ന പോരാട്ടമാണ്. ലെഗസി മീഡിയയിൽ ഒരു പത്രപ്രവർത്തകൻ നേരിടുന്ന പ്രധാന വെല്ലുവിളി എങ്ങനെ ആത്മാവ് വിറ്റഴിക്കാതെ ജോലി വിറ്റഴിക്കാം എന്നതാണ്. ഇന്ന് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ഓരോ പത്രപ്രവർത്തകനും നേരിടുന്ന പോരാട്ടം അത് തന്നെയാണ്ഞങ്ങളുടെ അധ്വാനം വിറ്റൊഴിയുമ്പോഴും, ആത്മാവ് വിറ്റൊഴിയാതെ എങ്ങനെ ജോലി ചെയ്യാം?” ഇന്നത്തെ മെയിൻസ്‌ട്രീം മീഡിയയെ ലെഗസി മീഡിയയെന്ന്  മനസ്സിലാക്കുന്നതും വിളിക്കുന്നതും തെറ്റാണ്. ഇതിനെ കൂടുതൽ ശരിയായി കോർപ്പറേറ്റ് മീഡിയ എന്നായിരിക്കണം വിശേഷിപ്പിക്കേണ്ടത്. നോക്കൂ, ഒരു ദേശീയപത്രം എന്നത് പോലും എന്താണ് എന്ന് വളരെ വ്യത്യസ്തമായ ഒരു വ്യാഖ്യാനമാണ് ഉള്ളത്. ഒരു പത്രം ദില്ലിയിൽ നിന്ന് ഒരു പതിപ്പ് പുറത്തിറക്കിയാൽ അത് ദേശീയപത്രം എന്ന് വിളിക്കാം. ബാക്കിയുള്ളവർ മുഴുവൻ ആന്റി-നാഷണൽ. അതായത്, ദില്ലിയിൽ നിന്ന് മാത്രം പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു പത്രത്തിന്, 5000 കോപ്പികൾ മാത്രമുള്ള ഒരു പ്രിന്റ് ഓർഡർ ഉണ്ടെങ്കിൽ പോലും, അത് ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയപത്രമായി കണക്കാക്കപ്പെടും. ഇപ്പോൾ രാജ്യത്തെ പ്രധാന പത്രങ്ങളുടെ ആദ്യ പേജിൽ വരുന്ന ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വാർത്തകളുടെ ശതമാനം എന്താണ്? 0.67%. ഇതാണ് ഇന്ത്യയുടെ 69% ജനസംഖ്യയ്ക്കുള്ള പ്രാതിനിധ്യംആദ്യം പേജിൽ 0.67% മാത്രം. അടിസ്ഥാന പേജുകളിൽ, മറ്റു എല്ലാ ബീറ്റുകൾ (വിഭാഗങ്ങൾവിദ്യാഭ്യാസം, വികസനം, ഭവനം മുതലായവഇവയൊക്കെ ചേർന്നാലും അതിന് ലഭിക്കുന്ന സ്ഥലം, ക്രൈമും എന്റർടെയിന്മെന്റും എന്ന രണ്ട് വിഭാഗങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കുന്നതിലും കുറവാണ്.

ഇന്ത്യയിൽ, നിങ്ങൾക്ക് അറിയാമല്ലോ, ക്രൈമും എന്റർടെയിന്മെന്റും തമ്മിൽ വലിയൊരു ഓവർലാപ്പ് ഉണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, സൽമാൻ ഖാന്റെ കറുത്ത മാൻ കേസിനെക്കുറിച്ച് ഇത്രയും കവർ ചെയ്യുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്? കാരണം, നമുക്ക് കറുത്ത മാൻ (black bug) വളരെ ഇഷ്ടമാണ്. സൽമാൻ ഖാന്റെ കേസ് നടക്കുന്ന സമയത്ത് കോടതിയിൽ 200 റിപ്പോർട്ടർമാർ ഉണ്ടാകുന്നത് എന്തിനാണ്? അതിനാൽ, ക്രൈമിനെയും എന്റർടെയിൻമെന്റിനെയും ഒരു പോലെ കാണിക്കാനുള്ള ഒരു ശ്രമമാണ് ഇത്, ശരിയല്ലേ? ഇതാണ് രണ്ടാമത്തെ പ്രധാന കാര്യം. മൂന്നാമത്: ഇന്ത്യൻ മീഡിയയുടെ സാമ്പത്തികമൂല്യത്തെക്കുറിച്ച് എന്തെങ്കിലും ധാരണ നിങ്ങളിൽ ആർക്കെങ്കിലും ഉണ്ടോ? രൂപ, ഡോളർ, അല്ലെങ്കിൽ രൂപയും പൈസയും വിലയിലുള്ള ഇന്ത്യൻ മീഡിയയുടെ സാമ്പത്തികമൂല്യം എത്രയെന്ന് നിങ്ങളിൽ ആരെങ്കിലും ചിന്തിച്ചിട്ടുണ്ടോ? അത് ഏറെ വലുതായിരുന്നു, എന്നാൽ കഴിഞ്ഞ 20 വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഇതിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ വന്നിരിക്കുന്നു .2023 മാർച്ച് 31-ന്, ഏർണസ്റ്റ് ആൻഡ് യങ്ങ്പണമിടപാടുകൾ നിരീക്ഷിക്കുന്ന ഒരു കമ്പനിഒരു റിപ്പോർട്ടിൽ 2023 ഏപ്രിൽ 1-ആം തീയതിയോടെ ലിസ്റ്റ് ചെയ്തിരിക്കുന്ന എല്ലാ ഇന്ത്യൻ മീഡിയാ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ മൊത്തം മൂല്യം 2.32 ട്രില്ല്യൺ രൂപയാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. (ട്രില്ല്യണിൽ 12 സിറോകളുണ്ട്). ഇതിന് ഏറ്റവും വലിയ ഉടമയായിരുന്നു മുകേഷ് അംബാനി. 2023 ഏപ്രിലിൽ, റിലയൻസ് ജിയോ Disney Hotstar-നൊപ്പം ഒരു കരാറിൽ ചേർന്നു, ഇതിലൂടെ ഇന്ത്യയിലെ 60% സ്റ്റ്രീമിംഗ് നിയന്ത്രണത്തിന് മുകേഷ് അംബാനി കൈവശമാക്കി. ഈ കരാറിന്റെ മൂല്യം 8.5 ബില്ല്യൺ ഡോളറായിരുന്നു. 2023 മാർച്ച് 31-ന് ഇന്ത്യയുടെ മീഡിയയുടെ മൂല്യം 28 ബില്ല്യൺ ഡോളറായിരുന്നു, എന്നാൽ ഏപ്രിൽ 7-ന് ഇത് 36 ബില്ല്യൺ ഡോളറായായി, ഇതിൽ 4% മൂല്യം ഒരൊറ്റ വ്യക്തിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്. കൂടെ, കേരളത്തിൽ നിങ്ങൾ ETV മലയാളം കാണുമ്പോൾ, നിങ്ങൾ മുകേഷ് അംബാനിയുടെ ETV ചാനൽ കാണുകയാണ്. തെലുങ്ക് ചാനലുകൾ കൂടാതെ, മുകേഷ് അംബാനി കഴിഞ്ഞ 20 വർഷങ്ങളായി ബാക്കിയുള്ള 19 ETV ചാനലുകളുടെ ഉടമയായി. ശരിയായി പറഞ്ഞാൽ, മുകേഷ് അംബാനിക്ക് തനിക്കു കീഴിൽ എത്ര ടെലിവിഷൻ ചാനലുകൾ ഉണ്ടെന്ന്  പോലും അറിയില്ല. ഇപ്പോൾ ഇന്ത്യയിലെ 50% മീഡിയ മൂല്യം ഏകദേശം രണ്ട് വ്യക്തികളുടെ കൈകളിലാണ്. മറ്റൊരു വ്യക്തി NDTV, ക്വിന്റ് (Quint)-ൽ ചില ഓഹരികൾ എന്നിവ കൈവശപ്പെടുത്തി. ഇന്ത്യൻ മാധ്യമചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ അധികാരകേന്ദ്രണം (concentration of ownership) നമുക്ക് ഇന്ന്  കാണാൻ സാധിക്കുന്നുണ്ട്.  സോഷ്യൽ മീഡിയ സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്നില്ലേ? തെറ്റാണത്. ഡിജിറ്റൽ മോണോപോളികൾ മനുഷ്യചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും അപകടകാരികളായ മോണോപോളികളാണ്. ലെഗസി മീഡിയ അല്ലെങ്കിൽ കോർപ്പറേറ്റ് മീഡിയയേക്കാൾ ഇത് അപകടകാരിയാണ്. ഒരു ഉദാഹണം പറയാം : മനുഷ്യചരിത്രത്തിലെ മറ്റ് മോണോപോളികളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, ഡിജിറ്റൽ മോണോപോളികൾക്ക് ഒരു സവിശേഷത ഉണ്ട്അവ നിങ്ങളുടെ വ്യക്തിഗത ഡാറ്റയുടെ ഉടമസ്ഥരാണ്. ഞാൻ അവരെ “മനുഷ്യ ഡാറ്റ ട്രാഫിക്കർമാർ’ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ ആമസോൺ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു സുഹൃത്ത് ബ്രസീലിൽ അവധിക്ക് പോകുമെന്ന് ഒരു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ, ചില സെക്കൻഡുകൾക്കുള്ളിൽ സാവോ പോളോയിലും  റിയോ ഡി ജനീറോയിലുമായുള്ള  റിസോർട്ടുകളുടെ പരസ്യങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ ഇൻബോക്സിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടും. അതേപോലെ, ചില കമ്പനികളുടെ സാമ്പത്തികതാൽപര്യങ്ങൾ തന്നെ അവർ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്ന ഉള്ളടക്കത്തെ നിർണയിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, മാർക്ക് സക്കർബർഗ് Facebook, Instagram എന്നിവ ട്രംപിന് അടിയറവു നൽകിയത്. ജെഫ് ബെസോസ്, Amazon, Washington Post എന്നിവയുടെ ഉടമകളും ട്രംപിന് അടിയറവു നൽകിയത് ഇവരെല്ലാം  പണം നഷ്ടമാകാതിരിക്കാൻ  വിപരീതനിലപാട് സ്വീകരിക്കുന്നു. മാധ്യമങ്ങളെ വിശകലനം ചെയ്യുമ്പോൾ അത് പത്രസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ പഴയ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ വഴി നോക്കരുത്. “Fourth Pillar of Democracy’എന്ന് വിളിക്കുന്ന പദവിയിലൂടെ മാധ്യമങ്ങളെ കാണരുത്. മാധ്യമങ്ങൾ ഇന്ന് Fourth Estate-നേക്കാളും Real Estate-ലേക്കാണ് അടുക്കുന്നത്. മാധ്യമങ്ങളെ കോർപറേറ്റുകൾ ആയി കാണാൻ ആരംഭിക്കുക. കോർപറേറ്റുകൾഅതിനെ വിശകലനം ചെയ്താൽ, നമ്മുടെ പോരാട്ടങ്ങൾ എവിടെ കൊണ്ടുപോകണമെന്ന് നിങ്ങൾക്കുള്ള വ്യക്തത കൂടുതലാകും.

കെ.കെ. ഷാഹിന: ഈ മാധ്യമ കോർപ്പറേറ്റ് കമ്പനികൾക്ക്  ധാരാളം ഖനനം  പോലുള്ള വ്യവസായങ്ങളും ഉള്ളതായി കാണുന്നു. അപ്പോൾ അവർ എങ്ങനെയാണ് എന്തെങ്കിലും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത്? ചത്തീസ്ഗഢിലെ ജർണലിസ്റ്റിന്റെ ക്രൂരമായ കൊലപാതകം ഈ സാഹചര്യത്തിൽ വളരെ പ്രസക്തമാണ്. അതിനാൽ, ആ വിഷയത്തിലേക്ക് വരുമ്പോൾ , ഇന്ത്യയിൽ ഇന്ന് ജേർണലിസം വളരെ അപകടകരമായൊരു തൊഴിലായി മാറിയിരിക്കുന്നു.

ജേർണലിസ്റ്റുകളെ ബുക്ക് ചെയ്യുന്നു, വശീകരിക്കുന്നു, മർദിക്കുന്നു, അടിച്ചമർത്തുന്നു, കൊലപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. കഴിഞ്ഞ ആഴ്ച നാം കണ്ടതുപോലെ – അത് ദൗർഭാഗ്യകരമായ ഒരു സംഭവമാണ്. യുഎപിഎ തുടങ്ങിയ ക്രൂരമായ നിയമങ്ങൾ പ്രകാരം ജേർണലിസ്റ്റുകളെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നു. ഇന്ത്യയിൽ യുഎപിഎ പ്രകാരം 16 മുതൽ 17 വരെ ജേർണലിസ്റ്റുകളെ ബുക്ക് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്, താങ്കൾക്ക് അറിയാവുന്നതുപോലെ  ഞാനും അതിൽ ഒരാളാണ്. നിലവിൽ ഇന്ത്യയിലെ മാധ്യമ രംഗത്തെ സാഹചര്യം ഇങ്ങനെയാണ്. നിങ്ങൾ ഈ സാഹചര്യത്തെ എങ്ങനെ വിശകലനം ചെയ്യുന്നു? ഇത് പുതിയതാണോ അതോ തുടക്കം മുതലേ ഉണ്ടായിരുന്നോ?

പി സായ്‌നാഥ്:  ഗ്രാമീണ ഇന്ത്യയിലെ മാധ്യമപ്രവർത്തകർ നേരിടുന്ന അപകടവും അപകടസാധ്യതയും വളരെ പഴയ ഒരു പ്രശ്നമാണ്. 2014 ൽ മോദിയിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ചതാണ് അത്.പക്ഷേ, വ്യാപ്തിയുടെ കാര്യത്തിൽ അത് ഒരു കുതിച്ചുചാട്ടം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. ആദ്യം മനസ്സിലാക്കേണ്ട കാര്യം: നിങ്ങൾ ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമീണ പത്രപ്രവർത്തകനാണെങ്കിൽ, ഷാഹിനയ്ക്കും എനിക്കും ഉള്ളതുപോലെ നിങ്ങൾക്ക് ജാതിയുടെയും വർഗ്ഗത്തിന്റെയും ഇൻഷുറൻസ് ഇല്ല. നമ്മുടെ സാമൂഹികവ്യവസ്ഥയിൽ ജാതിക്കും വർഗത്തിനും നല്കാൻ പറ്റിയ ചില ഇൻഷുറൻസുകൾ ഉണ്ട്. ആ ഇൻഷുറൻസ് കീറിമുറിച്ച് ചാരത്തിൽ ഇട്ടു എന്നതാണ് മോദിയുടെ ഏക നേട്ടം. അതുകൊണ്ട്, ഇപ്പോൾ നമ്മൾ മാധ്യമപ്രവർത്തകർക്ക് എന്ത് സംഭവിക്കുമെന്ന് നോക്കുകയാണ്. 2014 ന് വളരെ മുമ്പുതന്നെ, 1991 മുതൽ ഇന്ത്യയിലെ പത്രപ്രവർത്തകരുടെ കൊലപാതകങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള സിപിജെ, സെന്റർ ഫോർ പ്രൊട്ടക്ഷൻ ഓഫ് ജേണലിസ്റ്റ്സ്, അവരുടെ റിപ്പോർട്ടിന് ഞാൻ ഒരു ആമുഖം എഴുതിയിരുന്നു. ഇനി, യുവ പത്രപ്രവർത്തകരോട് , നിങ്ങൾ നേരിടുന്ന പ്രശ്‌നങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണെങ്കിലും, ഗ്രാമീണ ഇന്ത്യയും നഗര ഇന്ത്യയും തമ്മിൽ വ്യത്യാസമുണ്ട്. നിങ്ങൾ ഇന്ത്യയിലെ നഗരപ്രദേശങ്ങളിലെ ഒരു നഗരവാസിയാണെങ്കിൽ, ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ, മുകേഷ് ചന്ദ്രയുടെ വിധി നിങ്ങൾക്ക് വളരെ എളുപ്പത്തിൽ നേരിടാൻ കഴിയും. അത് നിങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന പത്രപ്രവർത്തനത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും. എന്താണ് പത്രപ്രവർത്തനം? ഞാൻ എന്റെ വിദ്യാർത്ഥികളോട് പറയുന്നു. ഞാൻ 38 വർഷമായി പത്രപ്രവർത്തനം പഠിപ്പിക്കുന്നു. ഞാൻ എപ്പോഴും എന്റെ വിദ്യാർത്ഥികളോട് പറയാറുണ്ട്: നിങ്ങൾ വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞ പത്രപ്രവർത്തനം ചെയ്താൽ, നിങ്ങൾ വെല്ലുവിളിക്കപ്പെടും. വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞ പത്രപ്രവർത്തനം നിങ്ങൾ ചെയ്യുന്നില്ലെങ്കിൽ, നിങ്ങളുടെ കസേര ചൂടാക്കി 50 വർഷം കടന്നുപോകാം, നിങ്ങൾക്ക് ഒന്നും സംഭവിക്കില്ല. അത് നിങ്ങൾ ഏതുതരം പത്രപ്രവർത്തനമാണ് ചെയ്യുന്നത് എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും. മുകേഷ് ചന്ദ്രകാർ ജനങ്ങളുടെ പത്രപ്രവർത്തനമാണ് ചെയ്തത്, അധികാരത്തിന്റെ പത്രപ്രവർത്തനമല്ല. അദ്ദേഹം പ്രതിഷേധത്തിന്റെ പത്രപ്രവർത്തനമാണ് ചെയ്തത്, എ.എ.കളുടെ പത്രപ്രവർത്തനമല്ല, കോർപ്പറേറ്റ് അധികാരത്തിനോ രാഷ്ട്രീയ അധികാരത്തിനോ വേണ്ടി പത്രപ്രവർത്തനമല്ല. അപ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ പത്രപ്രവർത്തനം എന്താണ്? ഇത് ഓർക്കുക: നഗരപ്രദേശങ്ങളിൽ വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞ പത്രപ്രവർത്തനമാണ് നിങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതെങ്കിൽ, നിങ്ങൾ സുരക്ഷിതരല്ല. ഈ രാജ്യത്തെ അഞ്ച് പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ മരണങ്ങളും, കൊലപാതകങ്ങളും ഓർക്കുക ആ അഞ്ചുപേരും പത്രപ്രവർത്തകരാണ്.

(തയ്യാറാക്കിയത് : ശ്രുതി ജെയിംസ്)

കെ.കെ. ഷാഹിന

ജേർണലിസ്റ്റ്